Schaak bedenktijd graag een half uur korter per speelavond

door Hans Berrevoets

Schakers behoeven geen uren en uren meer achter een bord te zitten zoals vooral in de negentiende eeuw toen de klok nog moest worden uitgevonden. Toch is de vraag actueel of het speltempo per avond door de week past bij de twintigste eeuw of al klaar is voor de 21ste eeuw! Ik pleit voor een half uur korter per totale partij, dus de mogelijkheid een half uur eerder naar huis en haard te kunnen.

Een rekensom:
Veel clubs beginnen rond acht uur/kwart over acht. Dan kan een partij tot tegen 12 uur duren als de volledige bedenktijd wordt benut en spelers moeten bijkomen van de tijdnoodfase. Is dat normaal of uniek? Hoeveel vormen van vrije tijdsbesteding vergen nog in de avond zoveel tijd en inspanning? Als een huisgenoot ook een eigen avond vrij mag besteden, dan is een cursus rond tien uur, half elf klaar. De dirigent sluit een repetitieavond met het koor rond half elf af. De film in de bioscoop duurt zelden langer dan 2,5 uur. Een avondje naar de schouwburg eindigt meestal tussen half elf en elf uur.

Toch loopt voor een ieder de volgende morgen voor werk of studie of andere verplichtingen de wekker (vaak) weer vroeg af? Het speeltempo in de RSB, dat veel clubs volgen, is nu 1 uur en 40 minuten voor de hele partij en voor elke zet er vijf seconden bij. Dat houdt in dat een partij zo rond de 3,5 uur kan duren.

Ik wil wel een discussie starten door te pleiten voor een speeltempo van 1 uur en 25 minuten voor de hele partij en voor elke zet er vijf seconden bij. Dat houdt in dat een partij zo rond de 3 uur kan duren.

Zo kan een partij een half uur korter vergen. Ik denk dat het meer past bij de eisen van deze tijd. De schaaksport is misschien helaas niet het middelpunt van ons bestaan, maar eerder een aangename vorm van vrije tijdsbesteding, die dat voor velen moet kunnen blijven.

Een andere tijdsindeling kiezen, hoort ook bij het gegeven dat de schaaksport vergrijst. Op hoeveel clubs blijven de spelers nog aan de bar hangen tot één of twee uur en staan de volgende morgen weer fit naast het bed voor verplichtingen in de samenleving.

We moeten de mensen die willen blijven schaken juist zo lang mogelijk zien vast te houden, maar op de avond zelf en niet na 12 uur. Ook een kortere tijd is in het belang van jeugdspelers, is vaker vroeg willen beginnen. Op tijd naar huis kunnen, kan de kwaliteit van het huiswerk maken vergroten, want hoeveel leerkrachten klagen niet over kinderen die het eerste uur willen bijslapen in de klas. Op sommige scholen wordt al gekeken om de lessen in de ochtend later te beginnen als het topdenkvermogen weer kan worden bereikt.

Sommige mensen zeggen aan het begin van de week nog redelijk fris te kunnen spelen, maar het weekeinde nodig te hebben om bij te slapen. Schakers moeten soms al rond zes uur in de ochtend hun bed uit, want verder rijden naar school en kantoor is tegenwoordig gemeengoed. De TV programma's met nieuws beginnen tegenwoordig ook al ruim voor zeven uur en dat geldt ook voor de radioprogramma's. In de file staan kan al vanaf ergens rond half zeven, maar dan kan de radio je bijpraten in elk geval. Nederland is ook steeds meer in de greep van een 24 uurs economie.

Schakers komen door langere reistijden ook later thuis, eten snel en hollen naar de club. De idealen om het werk en wonen dichter bij elkaar te brengen, zijn steeds minder praktijk. Passend werk mag volgens de overheid en instellingen die over WW gaan, ook langere reistijd vergen. Zelfs 90 minuten heen en 90 minuten terug geldt niet als onbereisd. De toekomst kan Engelse worden. Ik zat daar in de trein met mensen, die naar de city Londen gingen: in de ochtend drie uur heen in de trein en in de avond drie uur terug. Nederland is misschien wel kleiner, dan het land overzee, maar werken in Dordrecht en wonen in Apeldoorn is al niet abnormaal.

Kortom: De schaaksport kan niet volhouden in een geïsoleerde ruimte bezig te zijn. De invloeden van buitenaf moeten worden erkend, gewogen en wellicht tot een andere keuzes kunnen leiden. Een stap om wellicht aantrekkelijker te blijven en de schaaksport te behouden voor velen als middel tot sociaal contact een leven lang. En een argument voor de schaker zelf: Met minder tijd kan de concentratie beter worden vastgehouden en kan de vermoeidheid beter worden verdragen. Een senior vertelde me wel dat hij een prachtige partij speelt, maar aan het einde door minder concentratie mogelijkheden verliest.

Om iedereen gelijke kansen te geven, kan wat minder bedenktijd toch een volwaardiger, eerlijke partij opleveren.
Ik zou willen zeggen: gewoon mee beginnen......

Voor reacties: Hans Berrevoets per email (klik hier)